Surah Quraisy

لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ ‎﴿١﴾‏ إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ ‎﴿٢﴾‏ فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَٰذَا الْبَيْتِ ‎﴿٣﴾‏ الَّذِي أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ ‎﴿٤﴾‏

1. Kerana kebiasaan aman (dan kesenangan) kaum Quraisy, 2. (Iaitu) kebiasaan aman mereka bermusafir (menjalankan perniagaan) pada musim sejuk dan musim panas. 3. Maka hendaklah mereka menyembah Tuhan yang menguasai Rumah ini (Kaabah yang mulia), 4. Tuhan yang telah memberi mereka makan untuk menghilangkan kelaparan dan mengamankan mereka daripada ketakutan.

Kaum Quraisy – Penjaga Kaabah Syarif

Pada zaman jahiliah sebelum kedatangan Islam, rompakan, pembunuhan, dan peperangan sesama sendiri merupakan perkara biasa yang berleluasa dalam kalangan suku kaum di tanah Arab. Oleh sebab itu, apabila bermusafir dari satu tempat ke tempat yang lain, orang ramai sentiasa berada dalam ketakutan dan bahaya diancam musuh atau diserang penyamun di tengah jalan.

Walau bagaimanapun, khusus bagi suku kaum Quraisy, mereka diberikan penghormatan yang paling tinggi daripada seluruh kabilah dan suku kaum yang menetap di tanah Arab disebabkan kedudukan mulia mereka sebagai penjaga Kaabah Syarif.

Masyarakat Arab pada ketika itu sangat memuliakan dan menghormati Kaabah serta para penjaganya. Disebabkan itu, orang ramai tidak pernah mengganggu kafilah-kafilah perniagaan kaum Quraisy dan membiarkan mereka bergerak secara bebas dan selamat, pada saat kafilah-kafilah lain dirampas, dirompak, dan diserang.

Maka, kafilah perniagaan mereka bebas berulang-alik ke Yaman pada musim sejuk, dan ke Syam pada musim panas tanpa merasai sebarang ketakutan, lalu pulang dengan membawa pelbagai jenis hasil bumi, bekalan makanan, dan keperluan lain yang diperlukan oleh penduduk Makkah Mukarramah.

Pada hakikatnya, Kaabah Syarif merupakan punca utama kepada jaminan keselamatan kaum Quraisy dan kemakmuran ekonomi mereka.^[1]

Nikmat Keamanan dan Kemakmuran

لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ ‎﴿١﴾‏ إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ ‎﴿٢﴾

Kerana kebiasaan orang-orang Quraisy, (iaitu) kebiasaan mereka berjalan pada musim sejuk dan musim panas.

Dalam surah ini, Allah Taala mengingatkan orang-orang Quraisy tentang dua nikmat istimewa daripada-Nya, iaitu nikmat keamanan dan nikmat kemakmuran. Selepas mengingatkan mereka tentang kedua-dua nikmat ini, Allah Taala memerintahkan agar mereka taat kepada-Nya dan tidak menyembah sebarang tuhan selain daripada-Nya.

Daripada ayat ini juga, kita memahami bahawa kaum Quraisy dikurniakan kemuliaan dan penghormatan yang lebih oleh Allah Taala berbanding kaum-kaum yang lain.

Kemuliaan dan Kedudukan Kaum Quraisy

Diriwayatkan dalam sebuah Hadis bahawa Rasulullah (ṣallallāhu ‘alayhi wa-sallam) bersabda: “Sesungguhnya Allah Taala telah memilih Bani Kinanah daripada keturunan Nabi Ismail (‘alayhis-salām), dan memilih Quraisy daripada Bani Kinanah, serta memilih Bani Hasyim daripada Quraisy, lalu Dia memilih aku daripada Bani Hasyim.”^[2]

Maka, kaum Quraisy telah dikurniakan kemuliaan dan penghormatan yang agung oleh Allah Taala sendiri. Lazimnya, kemuliaan dan penghormatan ini dikurniakan melalui ketentuan qada dan qadar Allah Taala.

Seseorang tidak boleh bertanya, “Mengapakah kaum Quraisy dikurniakan kedudukan yang lebih tinggi berbanding yang lain?” Kerana ini adalah kurniaan rahmat Allah Taala, dan Dia mengurniakan rahmat-Nya kepada sesiapa sahaja yang Dia kehendaki.

Walau bagaimanapun, sebab zahir kaum Quraisy dipilih untuk kedudukan yang tinggi ini berbanding yang lain adalah kerana mereka memiliki pelbagai sifat yang mulia dan luhur, seperti sifat jujur, tahu menghargai nikmat, bersyukur, menjaga kebajikan orang ramai, serta membantu golongan yang lemah dan dizalimi. Nilai-nilai murni dan terpuji ini wujud secara meluas dalam kalangan kaum Quraisy. Oleh sebab itulah, Allah Taala memilih mereka untuk menjadi penjaga Baitullah (Rumah Suci-Nya).

Jalan untuk Memperoleh Rahmat dan Karunia Khusus Allah Ta’ala

فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَٰذَا الْبَيْتِ ‎﴿٣﴾‏ الَّذِي أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ ‎﴿٤﴾‏

Maka hendaklah mereka menyembah Tuhan Pemilik Rumah ini (Kaabah), Tuhan yang telah memberi mereka makan untuk menghilangkan lapar dan mengamankan mereka daripada ketakutan.

Dalam surah ini, Allah Ta’ala menunjukkan kepada ummah Rasulullah (sallallahu alaihi wasallam) jalan untuk memperoleh rahmat dan karunia-Nya yang khusus.

Jalan untuk memperoleh rahmat dan karunia khusus Allah Ta’ala adalah dengan menunjukkan ketaatan kepada Allah Ta’ala serta bersyukur kepada-Nya. Apabila seseorang taat kepada Allah Ta’ala dan bersyukur, Allah Ta’ala akan mengurniakan dua nikmat yang sangat besar kepadanya.

Nikmat pertama ialah Allah Ta’ala mengurniakan rezeki yang halal kepadanya serta memeliharanya daripada kelaparan dan kebuluran. Begitu juga, Allah Ta’ala memberikan keberkatan dan kelimpahan pada harta serta rezekinya.

Nikmat kedua ialah Allah Ta’ala mengurniakan keselamatan dan kesejahteraan pada nyawa serta hartanya.

Kesan Buruk Kufur Nikmat

Dalam ayat yang lain di dalam Al-Quran Majeed, Allah Ta’ala memberikan satu perumpamaan tentang sebuah negeri yang dikurniakan pelbagai jenis nikmat daripada sisi Allah Ta’ala.

وَضَرَبَ اللَّـهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُّطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّن كُلِّ مَكَانٍ

Dan Allah memberikan satu perumpamaan: Sebuah negeri yang dahulunya aman dan tenteram, rezekinya datang kepadanya dengan melimpah-ruah dari pelbagai tempat.

Penduduk negeri ini dikurniakan dengan keselamatan, kekayaan, dan pelbagai nikmat lain. Namun, tatkala mereka merosakkan kesetiaan mereka terhadap Allah Ta’ala dan kufur akan nikmat-nikmat-Nya, Allah Ta’ala mengubah keadaan mereka di dunia ini daripada kemakmuran kepada kemiskinan, dan daripada keselamatan serta ketenteraman kepada ketakutan dan bahaya.

فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللّٰهِ فَأَذَاقَهَا اللَّـهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ

Tetapi (penduduk) negeri itu kufur akan nikmat-nikmat Allah. Maka Allah merasakan kepada mereka pakaian kelaparan dan ketakutan disebabkan apa yang telah mereka lakukan.^[3]

Ungkapan “kelaparan dan ketakutan menyelubungi mereka bagaikan pakaian” yang disebutkan dalam ayat ini bermaksud kelaparan dan ketakutan itu sangat dahsyat seolah-olah ia membalut dan menyelubungi mereka dari kepala hingga ke kaki.^[4]

Justeru, kita memahami bahawa jalan untuk menikmati nikmat-nikmat Allah Ta’ala serta cara untuk mengekalkannya agar tidak ditarik balik adalah dengan sentiasa taat kepada Allah Ta’ala serta menunjukkan rasa syukur dan kesetiaan kepada Allah Ta’ala atas segala karunia dan nikmat-Nya sepanjang masa.

---

^[1] روح المعاني 15/472

^[2] صحيح مسلم، الرقم: ٢٢٧٦

^[3] سورة النحل: 112

^[4] روح المعاني 7/477